Datum: 11-09-2020

Bericht uit de Twentsche Courant

 

Twentse razzia van 1941 herdacht bij synagoge in Enschede: ‘Het gevaar loert nog steeds’

ENSCHEDE - Het gevaar loert nog steeds. Verhalen over verschrikkingen tijdens de oorlog moeten doorverteld worden om herhaling te voorkomen. Het was de boodschap van sprekers tijdens de herdenking van de Twentse razzia in 1941, die vanwege coronamaatregelen donderdagmiddag op de stoep vóór de synagoge werd gehouden.

Zelfs het geluid van het voortrazende verkeer een eindje verderop lijkt te verstommen als kinderen van de Prinseschool 105 namen oplezen. Namen van de Joodse mannen uit Twente die in het weekend van 13 en 14 september 1941 werden opgepakt als vergelding voor het doorknippen van enkele telefoonkabels buiten Enschede. Ze werden afgevoerd naar concentratiekamp Mauthausen en kwamen nooit meer terug.

Heldere kinderstemmen zorgen voor kippenvel

Deze tijd voelt voor mij, hoe onverge­lijk­baar ook, toch ook als een vorm van bezetting. Dingen mochten ineens niet meer

Onno van Veldhuizen, burgemeester

De heldere kinderstemmen zorgen voor kippenvel bij de tientallen genodigden die deze keer niet in maar buiten de synagoge een stoel hebben gekregen. Het bijzondere decor maakt de herdenking nog indrukwekkender dan voorgaande jaren. Hoewel de plek uit nood is geboren, vanwege het coronavirus. 

Burgemeester Onno van Veldhuizen maakt een vergelijking met die donkere jaren ‘40-’45. „Deze tijd voelt voor mij toch ook als een vorm van bezetting. Dingen mochten ineens niet meer.” Hij is blij met de belangrijke rol die de Enschedese jeugd bij de herdenking speelt. „Als we de verhalen over de verschrikkelijke gebeurtenissen in de oorlog niet doorgeven, komt er een dag dat we daar een hoge prijs voor moeten betalen.”

De Israëlische ambassadeur Naor Gilon en opperrabijn Binyomin Jacobs sluiten zich daar bij aan. „We moeten blijven leren van het verleden”, zegt Gilon. Jacobs wijst op de toename van antisemitische berichten op sociale media. „De razzia in ‘41 is niet ineens ontstaan. Dat zoiets kon gebeuren, is er al vanaf de jaren dertig langzaam ingeslepen. Het gevaar loert nog steeds. We moeten alert zijn.”

Scholieren onder indruk

Die boodschap wordt in ieder geval opgepikt door de aanwezige scholieren van het Bonhoeffer en het Stedelijk. Ze gaan na afloop van de herdenking in het Balengebouw in het Roombeek nog in gesprek met Bert Woudstra en Herbert Zwartz, die in de oorlog  ondergedoken zaten en overleefden dankzij de moed van verzetsmensen.

Een van die helden was Leendert Overduin, waarover ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding de documentaire ‘Het geweten van de stad’ is verschenen. Het bijbehorende boek wordt verspreid onder de middelbare scholieren in Enschede. Max Horstman (17), Kris Buursen (17) en Noëlle Even (16), scholieren van Kottenpark,  vertellen onder de indruk te zijn van documentaire en boek. „Meneer Overduin hielp in de oorlog joodse mensen en daarna familie van NSB’ers. Voor hem was iedereen gelijk. Hij hielp wie het nodig had. Dat zouden wij ook moeten doen.  Kijk maar wat er deze week gebeurt met vluchtelingen in Griekenland.”